سُورَةُ الشَّمْسِ
Şems Sûresi
MEKKÎBu sûre hakkındaMekke döneminde nâzil olmuştur. 15 âyettir. Şems, “güneş” demektir. Adını ilk âyetteki ilgili kelimeden almıştır.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ
Rahmân ve Rahîm Allah’ın adıyla
1–8
وَالشَّمْسِ وَضُحٰیهَاࣕۙ ﴿1﴾
وَالْقَمَرِ اِذَا تَلٰیهَاࣕۙ ﴿2﴾
وَالنَّهَارِ اِذَا جَلّٰیهَاࣕۙ ﴿3﴾
وَالَّیْلِ اِذَا یَغْشٰیهَاࣕۙ ﴿4﴾
وَالسَّمَٓاءِ وَمَا بَنٰیهَاࣕۙ ﴿5﴾
وَالْاَرْضِ وَمَا طَحٰیهَاࣕۙ ﴿6﴾
وَنَفْسٍ وَمَا سَوّٰیهَاࣕۙ ﴿7﴾
فَاَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوٰیهَاࣕۙ ﴿8﴾
Güneşe ve onun ışığına, (ışık bakımından) onu takip ettiğinde aya,* (güneş) açıp parlattığında gündüze, onu(n ışığını) örttüğü zaman geceye, göğe ve onu bina edene, yere ve onu (hayata elverişli olarak) ‘yayıp döşeyene’, her bir nefse ve onu (insan şeklinde) düzenleyene, sonra da ona, hem kötülüğü hem de ondan sakınmayı/ korunmayı ilham eden (onlara bilme kabiliyeti veren)e andolsun ki!
*
* Ay, hareket bakımından dünyaya, ışık bakımından güneşe bağlıdır. Ayın güneşe uyması ve ona benzemesi de 14-15’inde dolunay günlerinde olur ki doğuşu, güneşin batışını takip eder.
9–10
قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَكّٰیهَاࣕۙ ﴿9﴾
وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسّٰیهَاؕ ﴿10﴾
O (nefsi)ni (günahlardan)* tertemiz yapan, muhakkak kurtulup umduğuna ermiştir. Onu (günahlarla) örtüp gömen de elbette ziyana uğramıştır.2
2krş. 92/12-18
*
* Şirkten, ibadetsizlikten, kötü duygu ve fiillerden.
11
كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوٰیهَاࣕۙ ﴿11﴾
Semûd (kavmi) azgınlığı yüzünden (peygamberleri Salih’i) yalanladı.
12
اِذِ انْبَعَثَ اَشْقٰیهَاࣕۙ ﴿12﴾
Hani onların en bedbaht olanı (mucize olarak verilen deveyi öldürmek için) ayaklanmıştı.
13
فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللّٰهِ نَاقَةَ اللّٰهِ وَسُقْیٰیهَاࣞ ﴿13﴾
Allah’ın peygamberi (Salih) onlara: “Allah’ın dişi devesine ve onun su içmesi (nöbeti)ne dokunmayın.” demişti.3
3bk. 7/73; 26/155; 54/28
14
فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَاࣕۙ فَدَمْدَمَ عَلَیْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوّٰیهَاࣕۙ ﴿14﴾
Fakat onu yalanladılar, onu (deveyi) de (ayaklarından biçerek) devirip kestiler. Rableri de onları, günahları yüzünden, (gazabıyla) kırıp geçirdi, orayı dümdüz etti.
*
İnsanlar başıboş yaratılmamıştır. Yaptığı günah işler kimsenin yanına kâr kalacak değildir. İyiliği emir ve kötülükten men etmenin yapılmadığı ve günahkârlığa devam edilen yerlerde, ferdin veya bir grubun âsîliğine karşı, ceza umûmî gelir.4
15
وَلَا یَخَافُ عُقْبٰیهَا ﴿15﴾
Bunun sonucundan (yere batırmasından) da O korkacak değildir.